|
|
پنجشنبه 18 شهریور 1389 برابر با 9 سپتامبر 2010
|
|
|
|
|
تاریخ خبر: پنجشنبه 7 مرداد 1389
- کدخبر: 68688
|
| هیچ کس به اندازه این شاهزاده «لال» شفاف سخن نگفته است |
 |
| |
| جنبش سبز همان گونه که زمینه را برای آزمون حرف و عمل بسیاری از مدعیان فراهم ساخت، امکان سنجش رضا پهلوی را نیز در اختیار مخاطبان وی نهاد. با این جنبش برخی که اصرار می ورزند وی باید به خاطر دیکتاتوری پدرش مسئولیت بپذیرد و چه بسا «توبه» کند و از درگاه ملت «پوزش» بخواهد، خیلی زود در برابر یک تناقض قرار گرفتند: چگونه آنها از رضا پهلوی به دلیل عملکرد پدرش پاسخ میخواهند ولی همزمان به پشتیبانی از میرحسین موسوی و مهدی کروبی میپردازند که باید پاسخگوی عملکرد خودشان در زمان زمامداریشان در نظامی باشند که اقداماتش در فرهنگ و عرف جهانی، نامی جز جنایت علیه بشریت ندارد!*****گفتگوی حسین مُهری و علیرضا میبیدی (رادیو صدای ایران و تلویزیون پارس) را با رضا پهلوی در اینترنت گوش میکردم. میبدی به این موضوع اشاره میکند که نخستین گفتگو با شاهزاده رضا پهلوی را حسین مُهری انجام داده در زمانی که وی سه ساله بود. مُهری تعریف میکند که آن زمان شایع شده بود «ولیعهد» لال است و عباس مسعودی مدیر روزنامه اطلاعات مُهری را فرستاد تا گزارشی از یک گپ با این شاهزاده «لال» تهیه کند. اینک پس از گذشت نزدیک به نیم قرن،هیچ کدام از این دو تن یادشان نبود، چه گفته و چه شنیده اند. ولی حالا مُهری و میبدی میپرسند و رضا پهلوی درباره دمکراسی و حقوق بشر و سکولاریسم و انتخابات آزاد و مشکلاتی که تا همه مردم انگیزه مشارکت در حل مسائل کشور نداشته باشند، حل نخواهد شد «بلبل زبانی» میکند.ناگفته های جمهوری اسلامیحتما تا کنون متوجه شدید که در ماه های اخیر بسیاری از «ناگفته های» جمهوری اسلامی از زبان دلبستگان نظام که اینک مورد غضب قرار گرفته و نه تنها از دایره قدرت بلکه حتی از حاشیه آن نیز به بیرون پرتاب شده اند، مطرح میشود. یکی نامه مینویسد. یکی گفتگو میکند. یکی در دفاعیه و دیگری در اعترافات، بخش هایی از این ناگفته ها را روی آب میریزد. بی تردید در ماه های آینده که سرنوشت نظام جمهوری اسلامی دستخوش توفان گسترش یابنده اعتراضات اجتماعی ناشی از بحران های اقتصادی خواهد شد، بیشتر شاهد افشاگری هایی از این دست خواهیم بود. لیکن من نمیدانم، وجدان کسانی که از این ناگفته ها مطلع بودند، چگونه میتوانست تاب بیاورد و آنقدر سکوت کند که یا نوبت غل و زنجیر به خودش برسد و یا احساس کند که وضعیت به سویی در حال دگرگونی است که بهتر است از جمله به خاطر عافیت، پرده از این ناگفته ها برداشت. ناگفته هایی که اگرچه جامعه به دلیل موقعیت ناهنجاری که خود اجبارا در آن قرار گرفته، تصویری کلی از همه آنها دارد، لیکن اینک به صورت مشخص و از سوی کسانی که به هر حال خود در این ناهنجاریها دخیل بوده اند، مطرح میشود تا جایی که کار به ابراز ندامت و پوزش از مردم هم رسیده است. این در حالیست که از همه این ناگفته ها باید استقبال کرد و دیگران را نیز تشویق نمود تا دیر نشده، بر لالمانی سیاسی خود غلبه کرده و آنچه را میدانند و نگفته اند، بگویند.این ناگفته ها گذشته از کمک به تاریخ نویسان، بیشترین نقشی که بازی میکند، این است که از یک سو پایه های لرزان رژیم را به نمایش میگذارد و از سوی دیگر نمایانگر ریزش درونی آن و جدایی کسانی از آن است که تا کنون به آن ایمان و اعتقاد داشته و بر این پندار بودند که میتوان با کمی «اصلاح» آن را به زمانی باز گرداند که گویندگان همین ناگفته ها نیز خود نقشی در درون و یا حاشیه قدرت داشتند. غافل از آنکه چرخ تاریخ را نمیتوان به عقب باز گرداند. آنچه دورانش به پایان رسیده است، دیر یا زود به نقطه پایان خواهد رسید. نه اصلاح و نه انقلاب پی در پی و نه کودتا و نه سرکوب و نه پشتیبانی خارجی نمیتواند آب رفته را به جوی باز گرداند. این است که ناگفته های جمهوری اسلامی، شنیده میشود بدون آنکه بتواند آن را یاری کند. آن هم به یک دلیل ساده: دیر گفته میشوند. «تأخیر» آن اشتباه مکرر تاریخی است که از سوی بازیگران سیاسی تکرار میشود و عجبا که دیگرانی که به میدان میآیند، از آن نمیآموزند. حتی گورباچف که سخن داهیانهاش در سال 1989 در چهلمین سالگرد تأسیس «جمهوری دمکراتیک آلمان» که چند ماه بعد دیگر اصلا وجود نداشت، ورد زبان شده بود، خود نیز مزه «تأخیر» را چشید: تاریخ کسانی را که تأخیر میکنند، تنبیه میکند!گفته های مخالفان این آموزه تاریخی اما تنها خطاب به حاکمان نیست. به مخالفان آنان نیز هست. من در تمام این سالها خسته نشدم از اینکه در کنار جمهوری اسلامی، همواره به تأخیر، تنبلی و کاهلی مخالفان آن نیز بپردازم. مخالفانی که گرد و غبار منافع گروهی و حتی شخصی چنان بر عقاید آنها نشسته است که دید آنان را از تشخیص منافع ملی و سود همگان از جمله در ضرورت یک اتحاد عمل فراگیر، تار و کدر کرده است. هنگامی که سالها پیش از نقشی که رضا پهلوی به عنوان یک شخصیت سیاسی دمکرات میتواند در جنبش آزادیخواهی ایرانیان بازی کند، گفتم و نوشتم، احساسی دوگانه داشتم. از یک سو نوشته ها و سخنان وی بدون هر گونه تناقضی، به آنچنان روشنی و شفافیتی رسیده بود که هیچ انسان مدافع دمکراسی و حقوق بشر نمیتوانست با آن مخالفت کند. از سوی دیگر امتیازی بر همه مدعیان سیاست و احزاب و گروه ها و هم چنین معترضان درون جمهوری اسلامی داشت، که اعتماد به وی را بیشتر میساخت: رضا پهلوی اشتباه هیچ یک از آنان را در زندگی سیاسی خود نداشت. این نکته اما در عین حال نقطه ضعف او نیز به شمار میرفت چرا که هرگز این امکان را نیافته بود تا خود را در عرصه عمل نیز اثبات کند.جنبش سبز همان گونه که زمینه را برای آزمون حرف و عمل بسیاری از مدعیان فراهم ساخت، امکان سنجش رضا پهلوی را نیز در اختیار مخاطبان وی نهاد. با این جنبش برخی (عمدتا از طیف چپ سنتی و اصلاح طلب ها) که اصرار میورزند وی باید به خاطر دیکتاتوری پدرش مسئولیت بپذیرد و چه بسا «توبه» کند و از درگاه ملت «پوزش» بخواهد، خیلی زود در برابر یک تناقض قرار گرفتند: چگونه آنها از رضا پهلوی به دلیل عملکرد پدرش پاسخ میخواهند ولی همزمان به پشتیبانی از میرحسین موسوی و مهدی کروبی میپردازند که باید پاسخگوی عملکرد خودشان در زمان زمامداریشان در نظامی باشند که اقداماتش در فرهنگ و عرف جهانی، نامی جز جنایت علیه بشریت ندارد!در طول سالهای گذشته که جنبش آزادی خواهی بر زمینه اعتراضات اجتماعی، به ویژه جنبش دانشجویی و زنان، شکل میگرفت، رضا پهلوی نخستین شخصیت سیاسی بود که از نافرمانی مدنی و از ضرورت اتحاد عمل سخن گفت، و این همه بسی پیش از آن بود که اصلاح طلبان بر کرسی قدرت تکیه زنند و جامعه مدنی را به مدینه النبی و نافرمانی مدنی را به نافرمانی از رقیب و اطاعت از خود کاهش دهند. تنها گذشت چند سال نشان داد، سخن و هدفی که ضرورت زمان باشد، رشد خواهد کرد، فراگیر خواهد شد و سرانجام میوه خواهد داد. وقتی من بر نقش رضا پهلوی در جنبش آزادیخواهانه ایرانیان، از جمله در مقاله های «شاهزاده و ائتلاف بزرگ»، «نام های فراتر از حرف/ سخنی با اهل قلم و هنر»، «رضا پهلوی، فرصت یا خطر؟»، «اراده قدرت و نقش رضا پهلوی» اصرار میکردم، تنها به این دلیل بود که ظرفیتی همه جانبه و به مراتب بیش از همه مدعیان سیاست، اعم از چپ و راست، از خود نشان میداد. در سالهای اخیر نیز او بود که نخستین بار موضوع عفو عمومی، آشتی ملی و جلب اطمینان آن گروه از وابستگان و دلبستگان رژیم را از جمله در میان سپاه پاسداران و بسیج عنوان کرد. من به اندیشه مشاوران ایشان (که هیچ کدام را نمیشناسم) کاری ندارم که نوسان فکریشان، از چپ افراطی تا راست افراطی، گاه در برخی اطلاعیه ها به چشم میخورد. لیکن سخنان خود وی کاملا روشن و شفاف است.رضا پهلوی در مورد شکل نظام نیز همواره به صراحت اعلام کرده است یک نظام پادشاهی پارلمانی را بهترین شکل برای ایران میشمارد، ولی در همین مصاحبه با حسین مُهری و علیرضا میبدی نیز نخستین بار نیست که تکرار میکند با رسیدن به یک جمهوری سکولار و مبتنی بر اصول دمکراسی و حقوق بشر، به نود درصد اهداف و آرزوی خود رسیده است. کدام یک از مدعیان سیاست در درون و بیرون کشور با این شفافیت از اهداف و آرزو و برنامه خود سخن گفته و موضوع را نپیچانده است؟! رضا پهلوی در این مصاحبه، حتی فراتر از این میرود و میگوید: «آن پرسشی را که خمینی در 12 فروردین 58 با مردم مطرح نکرد، باید این بار از مردم پرسید: آیا جمهوری اسلامی را میخواهند یا نه؟» و میافزاید: «من فکر میکنم مردم به آن پاسخ منفی خواهند داد، ولی اگر همین نظام را خواستند، ما چه حرفی داریم بگوییم؟ باید به رأی مردم احترام بگذاریم». من این سخن را به مثابه اعلام تعهد به آرای مردم و نقش آنها در تعیین سرنوشت خویش درک میکنم، حتی اگر تصمیمی اشتباه بگیرند. درست همان گونه که روسو در «قراردادهای اجتماعی» توضیح میدهد. مردم ممکن است هزار بار اشتباه کنند. ولی این آنها هستند که اشتباه میکنند و مسئولیت آن نیز به پای خودشان است. قراردادهای اجتماعی اما باید به آنها این امکان را بدهد که اشتباه خویش را تصحیح کنند. اهمیت تعهد و احترام به آرای مردم در سخن رضا پهلوی اما در این است که میپذیرد قطعا کسانی وجود دارند که خواهان «جمهوری اسلامی» هستند و باید فکری به حال آنها کرد. تعهدی که در عرضه و بنیه رژیم دینی ایران نبود تا آن دو درصدی را که آن را نمیخواستند، جدی بگیرد. بلکه خیلی ساده آنها را «ضدانقلاب» نامید و به گونه ای خشن و خونین حذف کرد تا شاهد آن باشد که هر چه زمان میگذرد، از آن اکثریت 98 درصدی موجود کاسته و بر آن اقلیت دو درصدی که ظاهرا از میان برداشته شده بود، افزوده میشود.امروز آن شاهزاده «لال»، سی سال پس از درگذشت پدری که به گفته بسیاری از نزدیکان دوران جوانی و حتی مخالفانش آرزوهای «سوسیالیستی» داشت (خاطرات خلیل ملکی) لیکن در پایان به مثابه یک دیکتاتور ایران را ترک گفت، و در آستانه پنجاه سالگی خودش، با چنان شفافیتی سخن میگوید که لالبازی و لالمانی سایر مدعیان را به شدت مورد تردید قرار میدهد چرا که فقط کسانی میتوانند شفاف سخن بگویند که در اندیشه و عمل خود تناقض و تردید نداشته باشند. این است که اگر رضا پهلوی به هر دلیلی موفق نشود یک اتحاد عمل فراگیر جهت شکل گیری یک جانشین ملی و دمکرات شکل دهد که همواره از آن سخن گفته و در جهت آن عمل کرده است، تا همین جا نیز نقشی مفید و مثبت بازی کرده و قطعا در شمار تأخیرکنندگان و تنبیه شدگان تاریخ نخواهد بود. بجاست تا بقیه، پیش از آنکه دیگران برای ایران تصمیم بگیرند، فکری به حال سستی و تأخیر خود بکنند.نویسنده :الاهه بقراط کیهان لندن 29 ژوییه 2010http://www.alefbe.com //www.kayhanlondon.com |
| الاهه بقراط |
| |
|
